Ontstaan en ontwikkeling van De Enk

De Enk tussen Beekbergen, Lieren en Oosterhuizen ligt als het ware tegen de stuwwal, die in de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden, ontstaan is. De oostkant van mijn beschreven stukje Enk, voorbij Lieren en Oosterhuizen, grenst aan een natter wordend gebied, de westkant en zuidkant grenst aan een grotendeels bebost, heuvelachtig terrein. In de 19e eeuw waren delen ervan nog heideveld en zandverstuivingen

Op deze woeste gronden werden schapen gehouden. De schaapskooien bevonden zich vaak in het dorp. Elke dag werden de schapen uit de kooi naar de hei gedreven, en elke avond weer naar de stal teruggebracht. De mest van de schapen in de stal (potstal), vermengd met heideplaggen, gebruikte men om aangelegde akkers te bemesten. Zo ontstond rond Beekbergen aaneengesloten landbouwgronden, de zogenaamde enken. Voor een deel waren dat de vroegere huiskampen, voor een deel waren dat ook nieuwe ontginningen.
Aan de westkant van Beekbergen ligt het Enkgebied Engeland, dat als een van de oudste van Apeldoorn kan worden beschouwd. Aan de oostkant van dit gebied ontstond Beekbergen met een eigen enk, waarvan ik nu een gedeelte beschrijf. Al in een vroeg stadium zijn de essen Engeland en Beekbergen samengegroeid tot èèn grote es. Sommige akkers werden in de loop van eeuwen wel een meter opgehoogd en kregen een typerend bol staand profiel: hoog op het midden en aflopend naar de grensafscheiding. Ik weet niet of daardoor de Enk hier zijn glooiende karakter aan te danken heeft, of dat er reeds een natuurlijke glooiing aanwezig was. Laten we het maar op beide houden.

Door de aanwezigheid van de bosranden leeft er een verscheidenheid aan zeldzame dieren en vogels zoals dassen, sperwers, geelgorzen en dergelijke die zich regelmatig op de enk vertonen. Ook reesporen zijn er te vinden.

Een stukje historie

De eigenaren van de landbouwgronden hadden al ver voor 1500 gebruiksrechten op de woeste gronden in de omgeving. Dat blijkt onder meer uit het bewaard gebleven reglement van de Lierder Mark van 1515. De deelgerechtigden in de woeste gronden vormden de marke.
De ''Geerfden der Lierdermark'' bezaten in 1832 bij de totstand-koming van het kadaster ruim 300 hectare woeste gronden. Ooster-huizen, Lieren, Beekbergen, behoorden vroeger tot deze Lierder Mark. Het grondgebied strekte zich uit van de grens met de gemeente Voorst tot en met de buurtschap Engeland. Het gebied waar nu Klarenbeek, ligt, het Woud, de Hooilanden, het Lierder Bos en buurschap Engeland, en dus ook de dorpen Beekbergen, Oosterhuizen en Lieren behoorden vroeger tot de Lierder Mark De marke bezat een reglement met strafbepalingen, een markeboek, een markerichter of holtrichter en er was een soort rechtspraak, te weten een houtgericht of holtsprake.

Bovenstaande informatie heb ik opgespoord uit diverse artikelen. Het geeft een beeld hoe het gebied zich heeft ontwikkeld. Als ik nu over de Enk wandel, kan ik me een voorstelling maken hoe het vroeger geweest moet zijn. Als je nog meer historische informatie zoekt, kijk dan eens opde site van onderstaande bronvermeldingen.

Bron voor onderstaande informatie is:
Genealogen Palace
Natuurinformatie

 

 

 

 

 

 

 

Erg verrast was ik door de foto die ik kreeg toegestuurd van de familie Joop en Annie van den Enk uit Enschede.
Vroeger hebben ze in Beekbergen gewoond. Op de foto, een ansichtkaart uit 1962 staan G. van den Enk (vader) in het midden Chris ( zoon) rechts en Joop van den Enk.
Een foto van meer dan veertig jaar geleden en gemaakt op de hoek Achterstekerkweg/De Hoeven. Een mooi beeld van hoe er vroeger geoogst werd. Als je dat vergelijkt met de beelden die ik nu van het oogsten heb gemaakt, is er toch heel wat veranderd.

Binnenkort wil ik eens 'de boer' op gaan om te achterhalen hoe de Enk begin vorige eeuw uit heeft gezien. Volgens een oud inwoner moeten er vroeger veel meer bomen hebben gestaan.

Dit verhaal krijgt binnenkort een vervolg.

 

Een jaar lang struinen over De Enk

Voor het laatst bijgewerkt op 29/11/05

 

 

Home

Inleiding

Het pad naar De Enk

Anekdotes
* Lange niet dom
* En dan ...?
* POEMA


* ... en waar gaat de mais-het hooi naar toe
* ... en wie gaat er mee 'aan de haal'?


* Wat vliegt daar
* Dieren
* Bloemen
* Oude bomen

GESCHIEDENIS
*Geschiedenis en ontstaan
*Paden krijgen namen
* Veluwsche Stoomtrein Maatschappij
* Bos 'Munsterman'

Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Augustus
September
Oktober
November
December